حيوانست بيقين و اگر دود برآيد داند كه آتش است بيقين اگرچه بعيان نديده است آن مرد را و آن آتش را پس دانستيم كه علم يقين ديگرست و علم تقليد ديگر ، تقليد آن بود كه بگويد كسى ترا كه : « درين خانه مردى هست يا قومى برين در خانه ايستاده‌اند به حرمت چنينى بدست گرفته » بدانى كى اينجا در خانه كسى هست امّا بتقليد بنا بر فعل بيرونيان يا گفت ايشان و ليكن يقين نباشد چون عطسهء شنوى يا سلفهء 216 يا خندهء يا گريهء از اندرون يقين شود و از تقليد بيرون آيى چنانك گفت : يك چشمهء آب 217 از درون خانه * به زان جويى كه از برون مىآيد [ 1 ] اگر هزار گفت از بيرون با تو بگويند كى درين خانه مردى هست يا شيرى هست چنان نباشد كه از درون يك نفسى بشنوى اكنون علم تقليد در گفت آورد آدمى را زيرا كه اين علم او بگفت حاصل شده است كه از گويندگان شنيده است و بگفت بيفزايد آن علم و اگر بگويندش كى نيست كم شود و آن علم دوم كى يقين است از اندرون آوازى شنيده است او را اشتياق و غم افزايد كى بارى ديگر اثرى بشنود و آن علم سيم كه عيانست نزديكى افزايد و قربت و دولت بىپايان بىغم و بىاندوه ، بىحسرت و آن از آن انبياست فاعلم انّه لا إله الّا اللّه كى اى از علم تقليد گذشته و [ از ] علم يقين گذشته بعلم عيان بدان » .

--> ( 1 ) - اصل : برون آيد